Վերջին երկու տարիները դարձան արհեստական բանականության (ԱԲ) հանդեպ ներդրողների աննախադեպ հետաքրքրության շրջան։ Գեներատիվ մոդելների թռիչքային զարգացումից հետո տասնյակ միլիարդավոր դոլարներ ուղղվեցին ԱԲ մշակողներին, չիպեր արտադրողներին և ամպային ենթակառուցվածքների մատակարարներին։ Այնուամենայնիվ, քանի որ շուկան սկսում է փնտրել աճի հաջորդ կետերը, ուշադրությունն ավելի ու ավելի է տեղափոխվում թվային ԱԲ-ից դեպի դրա ֆիզիկական մարմնավորումը։

Խոշորագույն տեխնոլոգիական ընկերությունները ոլորտի զարգացման հաջորդ փուլ են համարում այսպես կոչված Physical AI-ը (ֆիզիկական ԱԲ)` արհեստական բանականության համակարգեր, որոնք ընդունակ են ոչ միայն վերլուծել տեղեկատվությունը, այլև փոխազդել իրական աշխարհի հետ ռոբոտների, ինքնավար մեքենաների, անօդաչու թռչող սարքերի (դրոնների) և խելացի արտադրական համակարգերի միջոցով։ Nvidia-ի գլխավոր տնօրեն Ջենսեն Հուանգը Physical AI-ն անվանում է «ԱԲ հաջորդ ալիք» և կարծում է, որ հենց այս ուղղությունն է դառնալու ռոբոտատեխնիկայի և ավտոմատացման զարգացման նոր փուլի հիմքը։

Ինքնավար տրանսպորտը, ռոբոտատեխնիկան և խելացի ավտոմատացումը կարող են դառնալ մոտ ապագայի հիմնական ներդրումային միտումներից մեկը։ Չնայած նրան, որ ոլորտը դեռևս գտնվում է կոմերցիոնացման վաղ փուլում, այսօր արդեն շուկայում կան ընկերություններ, որոնք կարող են շահառու դառնալ այս երկարաժամկետ միտումից: Այս բլոգում մենք կդիտարկենք տվյալ սեկտորի առավել հետաքրքիր ներդրումային հնարավորությունները։

Մարդանման (հումանոիդ) ռոբոտներ Վերջին երկու տարում մարդանման ռոբոտատեխնիկայի շուկան հայտնվել է ներդրողների և խոշորագույն տեխնոլոգիական ընկերությունների ուշադրության կենտրոնում։ Եթե նախկինում ռոբոտները կարողանում էին արդյունավետորեն կատարել միայն նախապես ծրագրավորված գործողություններ, ապա ԱԲ ժամանակակից մոդելները թույլ են տալիս նրանց ընկալել շրջակա միջավայրը, հասկանալ բնական լեզվով տրված հրահանգները, հարմարվել նոր իրավիճակներին և ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։

Ոլորտի զարգացման լրացուցիչ խթան է հանդիսանում աշխատուժի պակասը արդյունաբերության, լոգիստիկայի և տարեցների խնամքի ոլորտներում։ Մարդանման ռոբոտները կկարողանան մասնակիորեն լրացնել աշխատողների պակասը արտադրամասերում և խնամքի ծառայություններում։

Մարդանման ռոբոտատեխնիկայի շուկայի զարգացմանը նպաստում է նաև ռոբոտների ինքնարժեքի նվազումը՝ ինչպես նախնական արժեքի, այնպես էլ տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը զուգընթաց շահագործման ու սպասարկման ծախսերի կրճատման հաշվին։ Ռոբոտի վրա արվող ծախսերն արդեն մոտենում են ԱՄՆ-ում արտադրության ոլորտի աշխատակցի տարեկան աշխատավարձին՝ ներառյալ սոցիալական վճարներն ու արտոնությունները։

Այս ֆոնին տեխնոլոգիական հսկաներն ակտիվորեն ներդրումներ են կատարում ռոբոտատեխնիկայի մեջ։ Nvidia-ն զարգացնում է Isaac և GR00T հարթակները՝ ռոբոտների ուսուցման համար, Google DeepMind-ը ներկայացրել է Gemini Robotics-ը, Microsoft-ը ներդրումներ է արել Figure AI-ում, իսկ Tesla-ն մեծ խաղադրույք է կատարում Optimus նախագծի վրա։ Շուկայի ավելի ու ավելի շատ մասնակիցներ մարդանման ռոբոտները դիտարկում են որպես արհեստական բանականության զարգացման հաջորդ փուլ՝ անցում թվային օգնականներից դեպի այնպիսի համակարգեր, որոնք ընդունակ են ֆիզիկական աշխատանք կատարել իրական աշխարհում։ Այս ուղղության ամենանկատելի մասնավոր ընկերությունների թվում այսօր առանձնանում են Figure AI-ն, Unitree Robotics-ը և Apptronik-ը։

Ֆոնդային շուկայում նույնպես սակարկվում են մի քանի ընկերություններ, որոնք մասնագիտացած են մարդանման ռոբոտատեխնիկայի ոլորտում, և որոնցում կարելի է ներդրումներ կատարել՝ այս թրենդին մասնակից դառնալու համար։

**UBTech Robotics **

UBTech Robotics (9880 HK)-ը չինական ընկերություն է ռոբոտատեխնիկայի և արհեստական բանականության ոլորտում։ Ընկերությունը մշակում է մարդանման ռոբոտներ, սպասարկող ռոբոտներ և ԱԲ լուծումներ արդյունաբերության ու լոգիստիկայի համար։ Այսօր UBTech-ի բիզնեսի հիմնական ուղղությունը Walker սերիայի լիաչափ մարդանման ռոբոտներն են, որոնք նախատեսված են գործարաններում և լոգիստիկ կենտրոններում արտադրական գործընթացների ավտոմատացման համար։ Ընկերությունը զարգացնում է նաև սեփական տեխնոլոգիական BrainNet հարթակը, որը միավորում է vision-language-action (տեսողություն-լեզու-գործողություն) ալգորիթմները, ռոբոտների ինքնավար կառավարման և ուղղություններ սահմանելու համակարգերը։ UBTech-ն ակտիվորեն համագործակցում է խոշորագույն արդյունաբերական ընկերությունների հետ, այդ թվում՝ BYD, Foxconn, Geely Auto, FAW-Volkswagen, Audi FAW, BAIC New Energy և SF Express։ Սպառողական շուկայի համար նախատեսված UWORLD մարդանման ռոբոտների բրենդի թողարկումը նույնպես վկայում է այն մասին, որ UBTech-ը փորձարկում է պահանջարկը արդյունաբերական կիրառման սահմաններից դուրս և մեծ խաղադրույք է կատարում տնային տնտեսությունների շուկայի վրա։

Բաժնետոմսերի աճի գործոններ կարող են հանդիսանալ Walker-ի պատվերների ավելացումը և նոր մոդելների թողարկումը, ինքնարժեքի նվազումը, Siemens-ի հետ արտադրական մասշտաբավորումը, սպասարկող և ԱԲ ռոբոտների շուկայի կառուցվածքային աճը, ինչպես նաև Չինաստանի քաղաքական և ռազմավարական աջակցությունը։ Մարդանման ռոբոտատեխնիկան դարձել է Չինաստանի և ԱՄՆ-ի միջև տեխնոլոգիական մրցակցության մի մասը, իսկ ավտոարտադրողների, լոգիստիկայի և պետական նախագծերի կողմից պահանջարկն օգնում է արագացնել դրանց ներդրումը։

Հիմնական ռիսկերը ներառում են սպասվածից ավելի դանդաղ կոմերցիոնացումը, Unitree-ի և այլ խաղացողների հետ մրցակցությունը, ինչպես նաև կախվածությունը Nvidia-ի բաղադրիչներից և չիպերից։

Shenzhen Dobot Corp

DOBOT (2432 HK)-ը չինական ռոբոտատեխնիկական ընկերություն է։ Սկզբում ընկերությունը հեղինակություն ձեռք բերեց կրթության և հետազոտությունների համար նախատեսված սեղանի ռոբոտացված մանիպուլյատորների շնորհիվ, սակայն հետագայում դարձավ համագործակցող ռոբոտների (cobots)՝ առանց պաշտպանիչ ցանկապատերի մարդու կողքին անվտանգ աշխատելու ունակ ռոբոտների, աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից մեկը։ Այսօր DOBOT-ը մշակում և արտադրում է համագործակցող ռոբոտներ, արդյունաբերական մանիպուլյատորներ, մարդանման ռոբոտներ, երկթև ռոբոտացված համակարգեր և չորքոտանի ռոբոտներ։

DOBOT-ի լուծումներն օգտագործվում են ավտոմոբիլային արդյունաբերության, էլեկտրոնիկայի, մարտկոցների արտադրության, առողջապահության, գիտական հետազոտությունների և կրթության ոլորտներում։ Ընկերությունը հայտնում է, որ իր ռոբոտները կիրառվում են Fortune Global 500 ցուցակի ավելի քան 80 ընկերություններում։

Վերջին տարիներին ընկերությունն ակտիվորեն ներդրումներ է կատարում «One Brain, Multiple Bodies» («Մեկ ուղեղ՝ բազում մարմիններ») միասնական ծրագրային ճարտարապետության ստեղծման մեջ, որի դեպքում մեկ ԱԲ մոդելը կարող է միաժամանակ օգտագործվել մարդանմանների, անիվավոր ռոբոտների, երկթև համակարգերի և չորքոտանի հարթակների համար։ Ղեկավարության կարծիքով՝ դա թույլ է տալիս արագացնել ռոբոտների ուսուցումը, վերաօգտագործել ալգորիթմները և նվազեցնել նոր սարքերի մշակման ծախսերը։

2025 թվականին DOBOT-ը ներկայացրեց իր առաջին լիաչափ մարդանման ռոբոտին՝ Atom-ին, անմիջապես գործարկելով դրա սերիական արտադրությունը և միջազգային մատակարարումները, իսկ 2026 թվականի սկզբին ընկերությունն արդեն առաքել էր այս մոդելի երրորդ գլոբալ խմբաքանակը։ Atom-ը հագեցած է հնգամատ ձեռքերով և մշակված է արդյունաբերական կիրառման, առաջին հերթին՝ արտադրության և լոգիստիկայի համար։

DOBOT-ում ներդրումներ կատարելու ռիսկերը նման են UBTech-ի ռիսկերին։ Մարդանման ռոբոտների շուկան դեռևս գտնվում է կոմերցիոնացման վաղ փուլում, ուստի ներդրման իրական տեմպերը կարող են ցածր լինել ընկերության և ներդրողների սպասումներից։ Լրացուցիչ ռիսկեր են բարձր մրցակցությունը, ինչպես նաև հետազոտությունների և մշակումների վրա մեծ ծախսեր պահպանելու անհրաժեշտությունը, ինչը կարող է դանդաղեցնել կայուն շահութաբերության հասնելը։

Ռոբոտատեխնիկական որոշ ընկերություններ դեռևս հանրային (հրապարակային) չեն, բայց լավ թեկնածուներ են կամ արդեն ներկայացրել են IPO-ի (բաժնետոմսերի առաջնային տեղաբաշխման) հայտեր։ Օրինակ՝ Unitree Robotics-ը, Leju Robotics-ը և Deep Robotics-ը։ Այս ընկերություններին նույնպես արժե հետևել՝ տվյալ սեկտորում ներդրումներ կատարելու պահը բաց չթողնելու համար։

Էլեկտրամոբիլների արտադրության և մարդանման ռոբոտների միջև գոյություն ունի շատ ուժեղ արդյունաբերական և տեխնոլոգիական փոխլրացում։ Հենց այդ պատճառով Tesla-ն (TSLA US), BYD-ն (1211 HK), XPeng-ը (9868 HK, XPEV US), Xiaomi-ն (1810 HK) և Hyundai-ն ակտիվորեն ուսումնասիրում են այս ուղղությունը և նույնիսկ արդեն սկսել են զարգացնել սեփական ռոբոտատեխնիկական նախագծերը։

Առաջին հերթին՝ էլեկտրամոբիլները և մարդանման ռոբոտները օգտագործում են նմանատիպ հիմնական բաղադրիչներ։ Էլեկտրաշարժիչները, ուժային էլեկտրոնիկան, մարտկոցները, հզորության կառավարման համակարգերը, տվիչները (սենսորները), տեսախցիկները, հաշվարկային հարթակները և ինքնավար որոշումների կայացման ծրագրային ապահովումն անհրաժեշտ են ինչպես մեքենաներին, այնպես էլ ռոբոտներին։ Մարդանմանների շատ ամենաթանկ բաղադրիչներ համընկնում են էլեկտրամոբիլների մատակարարման շղթայի հետ։ Դրա շնորհիվ էլեկտրամոբիլների արտադրողները կարող են օգտագործել արդեն իսկ գոյություն ունեցող արտադրական բազան և մատակարարներին՝ ռոբոտներ ստեղծելու համար, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է մշակման և ընդլայնման ծախսերը։

Երկրորդ հերթին՝ ժամանակակից մարդանման ռոբոտները, ըստ էության, ֆիզիկական արհեստական բանականության ևս մեկ ձև են։ Ինքնավար վարման շատ տեխնոլոգիաներ ուղղակիորեն տեղափոխվում են ռոբոտատեխնիկա՝ համակարգչային տեսողությունը, օբյեկտների ճանաչումը, շրջակա միջավայրի քարտեզագրումը, շարժման պլանավորումը և իրական ժամանակում որոշումների կայացումը։

Էլեկտրամոբիլների արտադրողների համար ռոբոտատեխնիկան բացում է նաև սպառման լրացուցիչ շուկա։ Մարդանման ռոբոտը կարող է օգտագործվել ինչպես ընկերության սեփական գործարաններում, այնպես էլ վաճառվել արդյունաբերական ձեռնարկություններին, լոգիստիկ օպերատորներին և, հեռանկարում, տնային տնտեսություններին։ Շուկայի որոշ մասնակիցներ կարծում են, որ մարդանման ռոբոտների շուկան երկարաժամկետ հեռանկարում կարող է համադրելի կամ նույնիսկ ավելի մեծ լինել, քան ավտոմեքենաների շուկան։

Ինքնավար ընթացքի տեխնոլոգիաներ

Ինքնավար ընթացքի տեխնոլոգիաները Physical AI (ֆիզիկական ԱԲ) շուկայի ամենահասուն և կոմերցիոն առումով առաջադեմ սեգմենտներից մեկն են։ Ինքնավար տրանսպորտի արդյունաբերությունը վերջին տարիներին ստեղծել է բազմաթիվ տեխնոլոգիաներ, որոնք այսօր օգտագործվում են ռոբոտատեխնիկայում՝ համակարգչային տեսողություն, միջավայրի տարածական ընկալում, շրջակա աշխարհի մոդելավորում, անորոշության պայմաններում որոշումների կայացում և սիմուլյացիոն ուսուցում։

Դիտարկենք այս սեկտորի մի քանի ընկերություններ, որոնցում կարելի է ներդրումներ կատարել ֆոնդային շուկայում։

Horizon Robotics

Horizon Robotics (9660 HK)-ը Չինաստանում սմարթ վարման համար նախատեսված ԱԲ չիպերի և ծրագրային ապահովման առաջատար մշակողներից մեկն է։ Ընկերությունը ստեղծում է ինչպես Journey սերիայի սեփական պրոցեսորներ, այնպես էլ համալիր լուծումներ վարորդին օգնող համակարգերի (ADAS), առաջադեմ նավիգացիոն ավտոպիլոտի (NOA) և ինքնավար ընթացքի համար։ Ընկերությունն աստիճանաբար իր կենտրոնացումը բազային ADAS լուծումներից տեղափոխում է դեպի ինքնավար ընթացքի ավելի բարդ ու թանկարժեք հարթակներ, ինչը նպաստում է մեկ ավտոմեքենայից ստացվող միջին հասույթի աճին։ Լրացուցիչ խթան է Agentic CAR հարթակի զարգացումը, որը միասնական ԱԲ ճարտարապետության մեջ միավորում է սմարթ վարումը և մեքենայի սմարթ բորտ-համակարգը. այն կարող է հիմք դառնալ ԱԲ գործակալներով համալրված նոր սերնդի ավտոմեքենաների համար։ Horizon-ը իր տեխնոլոգիաները դիտարկում է նաև որպես բազա ապագա ռոբոտաքսիների և Physical AI-ի այլ լուծումների համար՝ պլանավորելով ռոբոտաքսիի պիլոտային ծառայությունների գործարկումն արդեն 2026 թվականին։ Աճի պոտենցիալն ուժեղանում է միջազգային ընդլայնման և արտադրանքի տեսականու մեծացման շնորհիվ։

Միևնույն ժամանակ, ներդրումային պատմությունը մնում է բարձր ռիսկային։ Ընկերությունը մրցակցում է այնպիսի խաղացողների հետ, ինչպիսիք են Nvidia-ն, Huawei-ը, Mobileye-ը և Qualcomm-ը, ինչպես նաև ավտոարտադրողների սեփական մշակումների հետ։ Horizon-ը շարունակում է ակտիվորեն ներդրումներ կատարել հետազոտությունների ու մշակումների մեջ և առայժմ մնում է վնասաբեր՝ հույսը դնելով ապագա մասշտաբի էֆեկտի վրա։ Լրացուցիչ ռիսկեր են նոր արտադրանքների կոմերցիոնացման հնարավոր ուշացումները, կախվածությունը կիսահաղորդիչների գլոբալ մատակարարման շղթայից և չինական ԱԲ սեկտորի նկատմամբ ԱՄՆ-ի արտահանման սահմանափակումների հնարավոր խստացումը։

Hesai Group

Hesai Group (HSAI US, 2525 HK)-ը լիդարների (օպտիկական տվիչների) ոլորտում համաշխարհային առաջատար է, որը մշակում է բարձր ճշգրտության լազերային սենսորներ վարորդին օգնող համակարգերի (ADAS), ինքնավար ընթացքի և ռոբոտատեխնիկայի համար։ 2025 թվականին ընկերությունն առաջին անգամ դուրս եկավ զուտ շահույթի փուլ՝ մատակարարումների ավելի քան եռապատիկ աճի ֆոնին։ Աճի հիմնական խթանը մնում է L2+/L3 մակարդակի ինքնավար ընթացքի համակարգերի արագ տարածումը, հատկապես Չինաստանում, որտեղ լիդարն աստիճանաբար դառնում է ստանդարտ բաղադրիչ ոչ միայն պրեմիում, այլև զանգվածային շուկայի ավտոմեքենաների համար։

Ընկերությունը զարգացնում է լիդարների նոր սերունդ՝ հիմնված սեփական Picasso չիպի վրա, որը միավորում է տարածության ու գույնի ընկալումը և բարձրացնում օբյեկտների ճանաչման որակը ինքնավար ընթացքի համար։ Միևնույն ժամանակ, Hesai-ն ընդլայնվում է դեպի Physical AI-ի ոլորտ՝ զարգացնելով Kosmo տարածական բանականության հարթակը եռաչափ տվյալների ստեղծման և ԱԲ մոդելների ուսուցման համար, ինչպես նաև դիտարկում է ռոբոտացված հաղորդակների շուկա դուրս գալու հնարավորությունները։ Միջազգային էքսպանսիան, ներառյալ համագործակցությունը Mercedes-Benz-ի և GAC Toyota-ի հետ, հաստատում է ընկերության տեխնոլոգիաների մրցունակությունը գլոբալ շուկայում։

Hesai-ի համար հիմնական ռիսկեր են մնում մրցակցության սրումը, ինքնավար ընթացքի տեխնոլոգիաների սպասվածից ավելի դանդաղ տարածումը և հետազոտությունների ու մշակումների բարձր ծախսերը։ Բացի այդ, որոշ արտադրողներ, առաջին հերթին՝ Tesla-ն, զարգացնում են ինքնավար ընթացքի այնպիսի համակարգեր, որոնք ավելի շատ հենվում են տեսախցիկների և արհեստական բանականության, քան լիդարների վրա։ Եթե այս մոտեցումը լայն տարածում գտնի, լիդարների պահանջարկը կարող է աճել շուկայի սպասումներից ավելի դանդաղ։

Physical AI-ը բժշկության մեջ

Այսօր Physical AI-ի ամենահասուն ուղղություններից մեկը բժշկությունն է։ Ի տարբերություն մարդանման ռոբոտների, որոնք դեռևս գտնվում են կոմերցիոնացման վաղ փուլում, ռոբոտացված վիրաբուժական համակարգերն արդեն օգտագործվում են աշխարհի բազմաթիվ հիվանդանոցներում և ամեն տարի օգնում են իրականացնել միլիոնավոր վիրահատություններ։ Այդպիսի հարթակները համատեղում են համակարգչային տեսողությունը, սենսորները, ծրագրային ապահովումը և ռոբոտացված մանիպուլյատորները՝ բժիշկներին թույլ տալով միջամտություններն իրականացնել ավելի բարձր ճշգրտությամբ։

Intuitive Surgical

Intuitive Surgical (ISRG)-ը համաշխարհային առաջատար է ռոբոտացված վիրաբուժության ոլորտում և da Vinci հարթակի մշակողը, որն օգտագործվում է քիչ միջամտական վիրահատությունների համար ուռոլոգիայի, գինեկոլոգիայի, ընդհանուր վիրաբուժության և այլ բնագավառներում։ Ընկերության տեղադրված համակարգերի բազան ամբողջ աշխարհում գերազանցում է 11 հազարը։ Intuitive Surgical-ի բիզնեսի աճի հիմնական խթաններն են da Vinci-ով կատարվող վիրահատությունների թվի աճը, տեղադրված ռոբոտացված համակարգերի քանակի ավելացումը և նոր ուղղությունների զարգացումը, ներառյալ Ion հարթակը՝ թոքերի հիվանդությունների ռոբոտացված ախտորոշման համար:

Մեկ այլ երկարաժամկետ խթան կարող է դառնալ արհեստական բանականության ներդրումը. ընկերությունը նախատեսում է օգտագործել միլիոնավոր վիրահատությունների տվյալները՝ վիրաբույժների աջակցման ծառայություններ ստեղծելու, հիվանդանոցների արդյունավետությունը բարձրացնելու և ռոբոտացված համակարգերը հետագայում զարգացնելու համար։

Առանցքային ռիսկ է երրորդ կողմի արտադրողների վերականգնված գործիքների տարածումը, որոնք ավելի էժան են, քան Intuitive-ի օրիգինալ արտադրանքը, և կարող են նվազեցնել ամենաշահութաբեր սեգմենտի՝ Instruments & Accessories-ի աճի տեմպերը։ Լրացուցիչ ռիսկերը կապված են Medtronic-ի (Hugo), CMR Surgical-ի, ինչպես նաև չինական վիրաբուժական ռոբոտների արտադրողների կողմից մրցակցության սրման հետ, որոնք աստիճանաբար դուրս են գալիս միջազգային շուկաներ։ Նաև արդյունքների վրա կարող են ճնշում գործադրել հիվանդանոցների բյուջեների սահմանափակումները, նոր ռոբոտների տեղադրման տեմպերի դանդաղումը և առանձին շուկաներում, ներառյալ Չինաստանում, համակարգող փոփոխությունները։

Medtronic

Medtronic (MDT US)-ը բժշկական սարքավորումների և քրոնիկ հիվանդությունների բուժման տեխնոլոգիաների աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից մեկն է։ Ընկերությունն աշխատում է սրտանոթային բժշկության, վիրաբուժության, նեյրոտեխնոլոգիաների և դիաբետոլոգիայի սեգմենտներում, իսկ նրա հիմնական ներդրումային գաղափարը կապված է բժշկական ռոբոտատեխնիկայի, սրտի առիթմիաների և հիպերտոնիայի բուժման արագ աճող շուկաներում ունեցած ամուր դիրքերի հետ։ Աճի հիմնական խթաններն են սրտի ռիթմի խանգարումների (առիթմիաների) բուժման բիզնեսի արագ զարգացումը, ծանր հիպերտոնիայի բուժման նոր համակարգի վաճառքների ընդլայնումը, ինչպես նաև Hugo վիրաբուժական ռոբոտացված հարթակի զարգացումը։ Աճին լրացուցիչ աջակցություն են ցուցաբերում նոր արտադրատեսակները նեյրովիրաբուժության, սրտաբանության և նվազագույն ինվազիվ վիրաբուժության ոլորտներում, ինչպես նաև բնակչության ծերացումը և բժշկական տեխնոլոգիաների պահանջարկի աճը։

Միևնույն ժամանակ, Medtronic-ը դեռևս հասույթի զգալի մասն ուղղում է նոր արտադրանքների և հետազոտությունների մեջ ներդրումներին։ Հիմնական ռիսկերն են այնպիսի խաղացողների կողմից բարձր մրցակցությունը, ինչպիսիք են Intuitive Surgical-ը, Abbott-ը, Boston Scientific-ը և Johnson & Johnson-ը, նոր տեխնոլոգիաների՝ շուկայի սպասումներից ավելի դանդաղ ներդրումը, ինչպես նաև Hugo-ի և RDN-ի կոմերցիոն հաջողության շուրջ անորոշությունը։ Ռիսկի լրացուցիչ գործոններ են մնում սակագների և ծախսերի պատճառով մարժայի վրա գործադրվող ճնշումը, ինչպես նաև դիաբետիկ բիզնեսի առանձնացումը ինքնուրույն ընկերության մեջ:

Stryker

Stryker (SYK US)-ը բժշկական տեխնոլոգիաների ոլորտում համաշխարհային առաջատարներից է, որն աշխատում է օրթոպեդիայի, ռոբոտացված վիրաբուժության, նեյրոտեխնոլոգիաների, էնդոսկոպիայի և հիվանդանոցների համար բժշկական սարքավորումների սեգմենտներում։ Ընկերությունն ամուր դիրքեր է զբաղեցնում հոդերի փոխարինման իմպլանտների շուկայում և հանդիսանում է առաջատար ռոբոտացված օրթոպեդիկ վիրաբուժության մեջ՝ շնորհիվ Mako հարթակի։ Mako-ն Stryker-ի ռոբոտացված վիրաբուժական հարթակն է՝ ծնկան, կոնքազդրային և ուսահոդի փոխարինման վիրահատությունների համար։ Համակարգն օգտագործում է հիվանդի հոդի 3D մոդելը, նախավիրահատական պլանավորումը և տակտիլ (զգայական) հետադարձ կապով օժտված ռոբոտացված ձեռքը, ինչն օգնում է վիրաբույժին ավելի ճշգրիտ տեղադրել իմպլանտները և նվազեցնել առողջ հյուսվածքների վնասման ռիսկը։ Stryker-ի համար Mako-ն աճի հիմնական խթանն է, քանի որ յուրաքանչյուր տեղադրված համակարգ սովորաբար հանգեցնում է ընկերության իմպլանտների և ծախսվող նյութերի բազմամյա վաճառքներին։

Բացի Mako էկոհամակարգի ընդլայնումից, ընկերությունն ակտիվորեն շուկա է հանում նոր արտադրանքներ, ներառյալ Mako 4-ը, Mako Shoulder-ը և ավելի մատչելի Mako RPS ռոբոտացված համակարգը, որն ուղղված է ամբուլատոր վիրաբուժական կենտրոններին։ Աճի լրացուցիչ խթան են Inari Medical-ի և Amplitude Vascular Systems-ի վերջերս կատարված ձեռքբերումները, որոնք ընդլայնում են ընկերության ներկայությունը անոթային միջամտությունների արագ աճող շուկայում և թույլ են տալիս մուտք գործել ներանոթային լիթոտրիպսիայի (IVL) շուկա։

Հիմնական ռիսկերը կապված են պլանային վիրահատությունների թվի հնարավոր դանդաղման, հիվանդանոցների կապիտալ ծախսերի կրճատման, օրթոպեդիկ իմպլանտների և ռոբոտացված համակարգերի այլ արտադրողների կողմից մրցակցության սրման, նոր արտադրանքների շուկա դուրսբերման ուշացումների և ձեռք բերված ակտիվների ինտեգրման դժվարությունների հետ։

Ներդրումներ ETF-ների միջոցով

Ռոբոտատեխնիկայի և ֆիզիկական ԱԲ-ի շուկայում դիրքավորվել հնարավոր է ոչ միայն առանձին ընկերությունների, այլև թեմատիկ ETF-ների (բորսայական ֆոնդերի) միջոցով։ Ստորև ներկայացված է այդպիսի ETF-ների ցանկը։

• Global X Robotics & Artificial Intelligence ETF (BOTZ US)

Ռոբոտատեխնիկայի, արհեստական բանականության և ինքնավար համակարգերի գլոբալ ETF: BOTZ-ն այժմ միջանկյալ դիրք է զբաղեցնում արդյունաբերական ռոբոտատեխնիկայի դասական թեմատիկայի և արհեստական բանականության ու մարդանման ռոբոտների շուրջ ձևավորված աճի պատմության միջև։ Ֆոնդի կազմում ներառված են ինչպես ավտոմատացման և ռոբոտատեխնիկայի ավանդական առաջատարները (Fanuc, ABB, Keyence և Intuitive Surgical), այնպես էլ արհեստական բանականության և ռոբոտաշինության ոլորտի զարգացող ընկերությունները։ Ֆոնդի նոր և ավելի ագրեսիվ ներդրումների թվում են Serve Robotics-ը, Horizon Robotics-ը և ինքնավար համակարգերի ոլորտում աշխատող այլ ընկերություններ։ BOTZ-ն զգալիորեն ավելի կենտրոնացված է, քան ROBO-ն, և ավելի շատ է կողմնորոշված դեպի արհեստական բանականությունը, ինքնավար ընթացքը, մարդանման ռոբոտներն ու ֆիզիկական արհեստական բանականությունը։ Սա արհեստական բանականության և ռոբոտատեխնիկայի աճի թեմայով ամենահավասարակշռված գլոբալ ETF-ն է, բայց միևնույն ժամանակ ավելի տատանողական (վոլատիլ) է՝ բարձր կենտրոնացվածության և արագ աճող ընկերությունների ագրեսիվ կազմի պատճառով։

ETF-ի իրացվելիությունը (վերջին 20 առևտրային օրերի միջին օրական շրջանառությունը՝ 2026 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ)՝ 44 մլն ԱՄՆ դոլար:

• Robo Global Robotics & Automation Index ETF (ROBO US)

Արդյունաբերական ռոբոտատեխնիկայի և ավտոմատացման գլոբալ ETF: Ֆոնդը մնում է «ամենամաքուր» խաղադրույքը հենց ռոբոտատեխնիկայի ենթակառուցվածքների և արդյունաբերական ավտոմատացման վրա։ Կազմում գերակշռում են արդյունաբերական ռոբոտների, շարժման կառավարման համակարգերի, ավտոմատացման բաղադրիչների, մեքենայական տեսողության և ռոբոտատեխնիկայի սարքավորումների արտադրողները։ Խոշորագույն դիրքերն ունեն՝ Harmonic Drive Systems-ը, Infineon Technologies-ը, Ambarella-ն, Hiwin Technologies-ը և Fanuc-ը։ Ֆոնդի կարևոր առանձնահատկությունը բարձր դիվերսիֆիկացումն է և ճապոնական, թայվանական ու եվրոպական միջին կապիտալիզացիայի ընկերությունների մեծ մասնաբաժինը, որոնք հանդիսանում են համաշխարհային ռոբոտաշինության բաղադրիչների հիմնական մատակարարները։ Այս ETF-ն ամենաքիչն է կողմնորոշված դեպի արհեստական բանականության շուրջ ստեղծված աժիոտաժը և գերխոշոր կապիտալիզացիայի տեխնոլոգիական հսկաները, և ավելի շատ ուղղված է դեպի արդյունաբերական ավտոմատացման իրական ենթակառուցվածքները։

ETF-ի իրացվելիությունը (վերջին 20 առևտրային օրերի միջին օրական շրջանառությունը՝ 2026 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ)՝ 29 մլն ԱՄՆ դոլար:

• iShares Automation & Robotics UCITS ETF (RBOT LN)

Ավտոմատացման և արհեստական բանականության ենթակառուցվածքների գլոբալ ETF: Ի տարբերություն ROBO-ի՝ ֆոնդը զգալիորեն ավելի շատ թեքված է դեպի կիսահաղորդիչները, հաշվարկային ենթակառուցվածքները և խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունները։ Ամենախոշոր դիրքերն այսօր զբաղեցնում են Intel-ը, AMD-ն, Advantest-ը, KLA-ն և չիպերի ու կիսահաղորդչային արդյունաբերության սարքավորումների այլ արտադրողներ։ Ըստ էության, RBOT-ը ավտոմատացման, ԱԲ ենթակառուցվածքների և կիսահաղորդիչների շուկայի համակցություն է։ Ֆոնդն իր տեսքով ամենաինստիտուցիոնալ և պահպանողական տարբերակն է բոլոր ETF-ների շարքում. կազմում ավելի շատ են կայուն դրամական հոսքերով շահութաբեր խոշոր ընկերությունները և քիչ են ռոբոտատեխնիկայի սեկտորի սպեկուլյատիվ ընկերությունները։ Մարդանման ռոբոտատեխնիկայի ոլորտում դիրքավորումն այստեղ անուղղակի է՝ հիմնականում ԱԲ չիպերի և արդյունաբերական ավտոմատացման ենթակառուցվածքների միջոցով։

ETF-ի իրացվելիությունը (վերջին 20 առևտրային օրերի միջին օրական շրջանառությունը՝ 2026 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ)՝ 3 մլն ԱՄՆ դոլար:

• Global X China Robotics & AI ETF (2807 HK)

Այս ETF-ը խաղադրույք է կատարում հենց չինական ԱԲ էկոհամակարգի, Չինաստանի արդյունաբերության տեխնոլոգիական արդիականացման, ֆիզիկական արհեստական բանականության, ինքնավար ընթացքի և մարդանման ռոբոտների վրա։ Խոշորագույն դիրքերը ներառում են Han’s Laser-ը, HGTECH-ը, Shenzhen Inovance Technology-ն, Baidu-ն և Hikvision-ը։

ETF-ի իրացվելիությունը (վերջին 20 առևտրային օրերի միջին օրական շրջանառությունը՝ 2026 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ)՝ 1 մլն ԱՄՆ դոլար: